Wacht niet met valpreventie: “Eigenlijk zou iedereen vanaf 65 jaar deze cursus moeten doen”

Een val lijkt soms iets kleins, maar de gevolgen kunnen groot zijn. Tijdens de Valpreventieweek (van 28 september t/m 4 oktober) werd daarom extra aandacht gevraagd voor het voorkomen van valincidenten bij ouderen. Bij Sportstad Heerenveen verzorgt fysiotherapeut Sibrecht Spijkstra, namens Fysio Liifs in opdracht van Gemeente Heerenveen de valpreventiecursus In Balans. Haar belangrijkste boodschap is: wacht niet tot je ouder of kwetsbaarder bent, maar begin op tijd.

Het belang van valpreventie is groot. In 2025 belandden naar schatting 124.000 65-plussers op de spoedeisende hulp na een val (VeiligheidNL, 2026). Dat komt neer op gemiddeld één oudere per vier minuten. Daarnaast overleden in datzelfde jaar ruim 7.800 mensen in Nederland aan de gevolgen van een val. Driekwart van hen was 80 jaar of ouder (CBS, 2026).

Tijdens de cursus In Balans krijgen deelnemers praktische informatie over onderwerpen zoals het veiliger maken van de woning, voeding, hulpmiddelen, zicht en medicijngebruik. Daarna wordt gewerkt aan kracht, balans, stabiliteit en conditie. “We merken dat mensen tijdens de cursus niet alleen sterker en fitter worden, maar ook meer zelfvertrouwen krijgen”, vertelt Sibrecht.

Dat zelfvertrouwen is belangrijk. Mensen die eenmaal gevallen zijn, kunnen bang worden om opnieuw te vallen. Daardoor gaan ze soms minder bewegen en wordt hun wereld kleiner. Juist daarom adviseert Sibrecht om niet te wachten tot er problemen ontstaan.

“Veel mensen denken dat een valpreventiecursus pas iets voor hen is als ze 70, 75 of nog ouder zijn. Maar als je wat verder doorvraagt, blijkt soms dat het juist verstandig is om al rond je 65e mee te doen. Eigenlijk zou iedereen zodra hij of zij 65 is deze cursus moeten doen.”

Wat kun je zelf al doen?

Ook thuis kunnen ouderen al veel doen om het risico op een val te verkleinen. Losliggende kleedjes, snoeren en spullen op de vloer vormen bijvoorbeeld onnodige risico’s. Goede verlichting, antislipmateriaal en eventueel beugels kunnen helpen om een woning veiliger te maken.

Daarnaast is voldoende beweging erg belangrijk. Sibrecht adviseert om naast dagelijkse beweging minimaal twee keer per week aandacht te besteden aan kracht en balans.

“Je hoeft daarvoor niet per se naar de sportschool. Balans- en krachtoefeningen kun je prima thuis doen. Ga dagelijks even bij het aanrecht of wastafel op één been staan of op de tenen en hakken. Til om en om je knie op. Train je beenspieren door elke dag boven een stoel te doen alsof je wilt gaan zitten maar net boven de zitting blijft hangen en houdt dit dan 10-20 seconden vast. Herhaal dit 5-10x.”

Ook goede voeding speelt een belangrijke rol. “Eet gezond, neem voldoende eiwitten en drink voldoende water naast andere dranken.”

Vervolg valpreventie

De cursus biedt niet alleen fysieke voordelen, maar heeft ook een sociale functie. Na afloop van de training drinken deelnemers samen koffie of thee en ontstaan regelmatig nieuwe contacten.

“De groep wordt vaak heel hecht met elkaar en deelnemers willen na de cursus regelmatig samen actief blijven.”

Na afloop van de cursus kunnen deelnemers doorstromen naar het fitnesscentrum van Sportstad Heerenveen, waar zij in groepsverband kunnen blijven werken aan hun kracht, balans en conditie.